Welcome to Farg'ona Viloyati Statistika Boshqarmasi   Click to listen highlighted text! Welcome to Farg'ona Viloyati Statistika Boshqarmasi Powered By GSpeech

2019 yilning 30 iyul kuni soat 15:00da Milliy matbuot markazida “Mamlakat statistika salohiyatini yuksaltirish va milliy statistikaning ochiqligi va shaffofligini ta’minlash” mavzusida matbuot anjumani o‘tkazildi.

Tadbirda Davlat statistika qo‘mitasi markaziy apparati, Toshkent shahri va Toshkent viloyat statistika boshqarmalari vakillari, Kadrlarni qayta tayyorlash va statistik tadqiqotlar markazi o‘qituvchilari hamda ommaviy axborot vositalari xodimlari ishtirok etdi.

Matbuot anjumanida ta’kidlanganidek, mamlakatimiz iqtisodiyotida va ijtimoiy hayotida muhim o‘zgarishlar va keng qo‘lamli islohotlar olib borilmoqda. Keyingi yillarda iqtisodiyotimizning boshqa tarmoqlari qatorida statistika sohasi ham tubdan isloh qilinib, unga xalqaro standartlar va ilg‘or jahon tajribasi keng tatbiq etilayapti.

Xususan, 2017 yil 31 iyulda “O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-3165-son qaror, 2017 yil 12 aprelda "O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha iqtisodiy va moliyaviy ma’lumotlarning ochiqligi va oshkoraligini ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi farmoyish, 2019 yil 5 fevralda  "O‘zbekiston Respublikasida 2022 yilda aholini ro‘yxatga olish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida"gi PF-5655-son  farmon va 2019 yil 9 aprelda “Davlat boshqaruvining ochiqligi va oshkoraligini ta’minlash, shuningdek, mamlakat statistika salohiyatini oshirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi PQ-4273-son qarorlar qabul qilindi.

Ushbu hujjatlarning amalda ijrosini ta’minlash yuzasidan 10 dan ortiq hukumat me’yoriy hamda 30 ga yaqin idoraviy hujjat qabul qilinib, amaliyotga tatbiq etildi. Shuningdek, mazkur me’yoriy-huquqiy hujjatlar tizim oldiga qo‘yilgan vazifalar ijrosini ta’minlash boraborida, statistika sohasining jamoatchilik, xalqimiz va xalqaro tashkilotlar oldida ochiqligi va shaffofligini ta’minlashga xizmat qilmoqda. Statistik ma’lumotlarni tarqatish bo‘yicha cheklovlar olib tashlandi, materiallarni e’lon qilishda dolzarblik masalasiga alohida a’tibor qaratilmoqda.

Statistik metodologiyani takomillashtirish va xalqaro andozalarga moslashtirish borasida ham keng qo‘lamli ishlar olib borilmoqda. Bu ishlarga jahon miqyosida yetakchi hisoblangan  xalqaro tashkilotlarning ekspertlari jalb etilgan.

Mamlakatimiz statistik ko‘rsatkichlarini jahon miqyosida to‘g‘ri va to‘liq aks ettirish bo‘yicha salmoqli ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, 12 ta nufuzli xalqaro tashkilotning 28 turdagi savolnomasi asosida ma’lumot almashinuvi yo‘lga qo‘yildi. Xalqaro valyuta jamg‘armasining kengaytirilgan ma’lumotlarni tarqatish umumiy tizimiga ulanildi. Mazkur tizim doirasida 422 turdagi indikatorlar e’lon qilib borilishi yo‘lga qo‘yildi.

Ochiqlik va oshkoralikni ta’minlashda ommaviy axborot vositalari bilan samarali hamkorlik yo‘lga qo‘yilgan. Xususan, televidenieda statistikaning turli sohalari bo‘yicha muntazam ijtimoiy-iqtisodiy roliklar namoyish etilayapti. Gazeta va jurnal, internet-saytlarda maqolalar chop etilmoqda.

Axborot xizmati tomonidan yil boshidan buyon sanoat, korxona va tashkilotlar, infliyatsiya, xizmatlar, qurilish va investitsiyalar, tashqi savdo ko‘rsatkichlari hamda davlat rahbarining hududlar va xorijiy mamlakatlarga tashriflari bo‘yicha 50 dan ortiq infografika roliklari “O‘zbekiston – 24”, “O‘zbekiston”, “O‘zreport” telekanallarida doimiy tarzda efirga uzatilib kelinmoqda.

“Xalq so‘zi”, “Narodnoe slovo”, “Pravda Vostoka”, “Iqtisodiy gazeta”, “Hurriyat”, “Jamiyat”, “Ishonch”, “Oila davrasida” va boshqa qator nashrlarda 50 dan ortiq statistik ko‘rsatkichlar aks etgan materiallar chop etildi.

Joriy yilning 6 oyi mobaynida Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlari asosida eng ommabop internet saytlarida 250 dan ortiq yangiliklar yoritilgan.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida 2022 yilda aholini ro‘yxatga olishni o‘tkazish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi farmonida belgilangan vazifalar mazmun-mohiyati va ahamiyatini keng jamoatchilikka targ‘ib etish maqsadida doimiy tarzda televidenie, radio, gazeta va internet saytlarida 570 dan ortiq chiqishlar qilindi.

Qo‘mitaning Narxlar statistikasi boshqarmasi tomonidan Respublika markaziy dehqon bozorlarida sotilayotgan ayrim turdagi oziq-ovqat mahsulotlarining narx-navosiga oid haftalik yangiliklar muntazam ravishda internet saytlar va telekanallar orqali foydalanuvchilar e’tiboriga havola etib kelinmoqda.

2019 yilning yanvar-iyul (30.07.2019 yil holatiga) oylarida Davlat statistika qo‘mitasi tomonidan 201 ta turli statistik-tahliliy materiallar, jumladan, 111 ta press-reliz, 68 ta tahliliy axborot va ma’lumotnoma hamda 20 ta yillik tahliliy material chop etildi. 

Press-konferensiyada qayd etildiki, Davlat statistika qo‘mitasi Axborot xizmati tomonidan har oyning yakuni bo‘yicha oylik press-relizlar qo‘mitaning www.stat.uz rasmiy saytida, infografika roliklari ko‘rinishida “O‘zbekiston 24” teleradiokanali hamda Davlat statistika qo‘mitasining Facebook ijtimoiy tarmog‘idagi sahifasi va Telegram messenjer (UZSTAT)dagi guruhi orqali foydalanuvchilar e’tiboriga havola etib kelinmoqda. Xususan, “Facebook” sahifasida  600 dan ortiq hamda “Telegram” guruhida 977 ta yangiliklar va infografika roliklari joylashtirildi.

Shu bilan birga, Davlat statistika qo‘mitasi tomonidan muntazam ravishda mamlakatning yetakchi oliy o‘quv yurtlarida o‘tkazilayotgan seminar va davra suhbatlarida ham mamlakatimizning asosiy ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlariga oid statistik ma’lumotlar e’lon qilinib, ommaviy axborot vositalarida keng yoritilmoqda.

Matbuot anjumanida Davlat statistika qo‘mitasi mutaxassislari jurnalistlarning savollariga atroflicha javob berdi.

 

Axborot xizmati

Davlat statistika qo`mitasi Yig`ma-axborot ishlari boshqarmasi boshlig`i Xurshid Juraev 2019-yilning 25-26 iyul kunlari Tbilisi shahrida (Gruziya) bo`lib o`tgan “Gender statistikasi: kuzatuv muammolari va imkoniyatlar”mavzusidagi hududiy konferentsiyada ishtirok etdi.

Mazkur konferentsiyaning ishtirokchilari Markaziy Osiyo (Qozog`iston, Qirg`iziston, Tojikiston, Turkmaniston, O`zbekiston), Sharqiy Yevropa va Kavkaz (Moldova, Ukraina, Belorus, Armaniston, Ozarbayjon, Gruziya) mamlakatlari vakillari, shuningdek, BMT-Ayollar, Yevrostat va boshqa xalqaro tashkilotlar ekspertlari bo`ldi.

Konferentsiyaning asosiy maqsadi, gender statistikasi bo`yicha milliy hamda xalqaro siyosat bo`yicha majburiyatlarni samarali ravishda monitoring qilish, gender ma`lumotlaridagi kamchiliklarni bartaraf etish, sifatli va taqqoslanadigan ma`lumotlarni tayyorlashni ta`minlashdan iborat. Shuningdek, rasmiy gender statistikasini tarqatish aloqalar sifatini yaxshilash masalalari muhokama qilindi.

 

Davlat statistika qo`mitasi Axborot xizmati

2019-yilning 15-25 iyullarida Davlat statistika qo'mitasida Jahon banki guruhining texnik yordam missiyasi, Jahon banki bosh iqtisodchisi Mustafo Dinch boshchiligida o'z faoliyatini amalga oshirdi.

Missiyaning asosiy maqsadi Statistikani rivojlantirishning milliy strategiyasini ishlab chiqishda yordam berishdan iborat.

Mazkur missiya doirasida 2019-yil 25-iyulda Davlat statistika qo’mitasi markaziy apparati rahbar xodimlari va hududiy statistika boshqarmalari rahbarlari va vakillari uchun sifatni boshqarish bo’yicha seminar bo’lib o’tdi. 

Prezentasiyada Statistikani rivojlantirishning milliy strategiyasinining asosiy printsiplari yoritildi va Birlashgan millatlar tashkilotining xalqaro tajribasini hisobga olgan holda amaliy tavsiyalar berildi.

Missiya faoliyati bo’yicha dastlabki hisobot taqdim etildi va statistika amaliyotidagi eng muhim savollar hamda Statistikani rivojlantirishning milliy strategiyasinining tarkibi bo’yicha blits savol-javoblar o’tkazildi.

 

Axborot xizmati

Demokratik jamiyat qurish mamlakatimiz aholisining ijtimoiy faolligining o‘sishi bilan uzviy bog‘liqdir. Ayniqsa aholining qonun loyihalarini muhokama qilish jarayonida ishtirok etishi, respublika hayotining turli sohalaridagi muammoli masalalar yuzasidan o‘z fikrlarini bildirishi, mamlakat rahbariyati e’tiborini har bir aholiga tegishli bo‘lgan dolzarb masalalarga qaratishi va hokazo.

Doimo aholining barcha qatlamlari diqqat markazida bo‘lib kelgan ushbu dolzarb masalalardan biri bu birlamchi zarur tovarlar narxining ko‘tarilishidir. Non, shakar, sariyog‘, un, go‘sht va boshqa mahsulotlar narxlarining ko‘tarilishi har bir insonning qiziqishlariga ta’sir etmay qolmaydi. Ushbu qiziqish nafaqat mamlakatimiz aholisi, balki, dunyoning boshqa ko‘plab mamlakatlari fuqarolari uchun ham xosdir.

So‘nggi paytlarda respublikamiz keng jamoatchiligi orasida go‘sht narxlarining ko‘tarilishi bilan bog‘liq vaziyat faol muhokamalarga sabab bo‘lmoqda. Mazkur masala yuzasidan ommaviy axborot vositalarida maqolalar e’lon qilinishi, tematik ko‘rsatuvlarning efirlarga uzatilishi, ijtimoiy tarmoqlarda bahs-munozaralar olib borilishi shular jumlasidandir. Bunday munozaralarda har bir tomon masala yuzasidan o‘z fikrlarini yoki qarashlarini bildirishga haqlidir, garchi ular rasmiy nuqtai nazardan mos kelishi yoki farq qilishi mumkin bo‘lgan vaziyatlarda ham.

Ushbu masalani tartibga solishga ko‘mak berish va ob’ektiv nuqtai nazarni shakllantirishga yordam berish uchun O‘zbekiston Respublikasi  Davlat statistika qo‘mitasi quyidagilarga oydinlik kiritadi:

Bozor iqtisodiyotining asosiy qoidalaridan biri bu – hukumat rasmiylarning  bevosita aralashuvisiz erkin narxlarning shakllanishidir. Bozor sharoitida narxlar talab va taklif qonuniyati asosida shakllanishi kerak. Istisno tariqasida monopolist korxonalar mahsulotlari va ba’zi hayotiy zarur bo‘lgan mahsulotlar narxlari ehtimoldan holi bo‘lishi mumkin (masalan, ba’zi dori-darmonlar va boshqalar).

Bozor sharoitida narx belgilash ikki tomonning ishtirokini o‘z ichiga oladi: talab tomoni (iste’molchilar) va taklif tomoni (sotuvchilar). Ushbu vaziyatda talab va taklifning kesishish nuqtasi muvozanatli bozor bahosi bo‘lib hisoblanadi. Narxlarning aniqlanishidagi bunday yondashuv nafaqat go‘sht mahsulotlariga, balki boshqa mahsulotlarga ham tegishlidir. Oddiy misol: saqlash uchun bardoshli bo‘lmagan mahsulotlar narxi shular jumlasidandir (pomidor, rezavorlar va boshqalar). Kun davomida bir nafar sotuvchida aynan bir turdagi mahsulot narxlari sezilarli darajada tebranishi mumkin. Shunday qilib, ertalabki va kun davomidagi narxlar kun ohiridagi narxlarga nisbatan yuqoriroq bo‘lishi mumkin (“kechki bozor”).

Narxlarni qat’iy nazorat qilish maqsadida “yuqoridan belgilangan” narxlar (masalan, mahalliy hokimiyat idoralari tomonidan) iqtisodchilarning xulosalariga ko‘ra bozordagi narxlar bo‘yicha vaziyatni keskinlashtirishga va ular orasidagi nomutanosiblikni vujudga keltiradi yoki kuchaytiradi. Masalan, avtomobillar uchun taklif etiladigan yuqori narxlar unga bo‘lgan talabni narxlarning arzonlashishiga qadar sezilarli darajada pasaytirishi mumkin bo‘lsa, ijtimoiy muhim ahamiyatga ega tovarlar (shu jumladan, go‘sht mahsulotiga ham) borasida davlatning vazifasi – bozorda arzon narxlar taklifini ta’minlashga harakat qilishdir.

Oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, asosiy turdagi ijtimoiy ahamiyatga ega tovarlarning narxlari holati to‘g‘risida hukumat idoralari hamda keng jamoatchilikni tezkor ravishda xabardor qilish maqsadida, statistika organlari tomonidan iste’mol bozorida narxlar monitoringi amalga oshiriladi.

2019-yilning 16-iyul kunida O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha uyushgan savdo majmualari hamda dehqon bozorlarida iste’mol narxlari kuzatuvi ma’lumotlariga asosan 1 kg. mol go‘shtining o‘rtacha narxi 40 501 so‘mni, 1 kg. qo‘y go‘shti narxi 40 554 so‘mni tashkil etgan.

Shuni alohida ta’kidlash joizki, respublikada o‘rtacha narxlar har bir hududning tovarlar va xizmatlarni iste’mol qilishga sarflanadigan xarajatlar tarkibi o‘rtacha og‘irlik sifatida shakllantirilgan ulushini inobatga olgan holda hisoblanadi.

Hududlar kesimida bir kilogramm mol go‘shti narxlari diapazoni 
34 705 so‘mdan (Qoraqalpog‘iston Respublikasi) 46 586 so‘mgacha (Toshkent sh.), qo‘y go‘shtining bir kilogrammi esa 31 196 so‘mdan (Qoraqalpog‘iston Respublikasi) 44 036 so‘mgacha (Toshkent viloyati) bo‘lgan oraliqni tashkil etmoqda.

Shunga alohida e’tibor qaratish lozimki, amaldagi usulga ko‘ra, o‘rtacha narxlarni aniqlashda ularning butun diapazoni qamrab olinishi kerak. Shu bilan birga,  narxlar darajasiga qarab aholining talab tarkibi va ayrim mahsulotlarning ommaviy iste’molini ham hisobga olish zarur. Masalan, joriy yilning 16-iyul kuni kuzatish Toshkent shahri bo‘yicha tanlab olingan savdo ob’ektlarda bir kilogramm mol go‘shtining o‘rtacha narxini aniqlash uchun 32 000 so‘mdan 79 990 so‘mgacha bo‘lgan 230 dan ziyod narxlar ro‘yxatga olingan. Shu bilan birga, bir kilogramm go‘sht narxini hisoblash uchun jami ro‘yxatga olingan narxlarning 68 tasida 40 ming so‘mgacha, 100 dan ortiq narxlar 40 dan 50 ming so‘mgacha bo‘lgan diapazonda, 60 ga yaqin narxlar 50 ming so‘mdan yuqori va 6 tasi 70 ming so‘mdan yuqorisini tashkil etgan.

Shuni hisobga olish kerakki, o‘rtacha narx tarkibiga ko‘plab omillar, jumladan, mahsulot o‘zgarishi, narxlarni ro‘yxatdan o‘tkazish vaqti, mavsumiylik, ro‘yxatdan o‘tish paytidagi talab va taklifning nisbati va boshqalar inobatga olinadi.

Shuningdek, ichki bozorlarga go‘sht mahsulotini yetkazib berish bilan bog‘liq vaziyatni baholash uchun rasmiy statistik ma’lumotlarga murojaat qilish mumkin.

Shunday qilib, joriy yilning iyun oyidagi tashqi savdo statistikasi ma’lumotlariga asosan, yirik shoxli chorva mollari importi bir oy davomida       5 169 boshga yoki 21,1 %ga kamaydi (may oyida 24 549 boshdan joriy yilning iyun oyida 19 380 boshgacha). Bu davrda tirik qo‘ylar va echkilarning importi 78 158 boshdan (may oyi) 41 631 boshgacha (iyun oyi) qisqardi, ya’ni, salkam 2 marttaga. Shu bilan birga, yangi va sovutilgan yirik shoxli mol go‘shti importi 355,3 tonnadan (may oyi) 411,2 tonnagacha (iyun oyi), ya’ni, 55,9 tonna yoki 15,7% gacha oshdi. Umumiy hisobda 2019-yilning yanvar–iyun oylari davomida 1119 tonna yangi, muzlatilgan, sovutilgan yirik shoxli mol go‘shti import qilingan.

Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, joriy yilning yanvar–iyun oylarida ichki sharoitida chorva mollari va parrandalarni so‘yish, yetishtirish tirik vaznda 1 128 144 tonna (2018-yilning yanvar–iyuniga nisbatan 2,2 %ga ko‘p), so‘yish vaznida 654 323 tonnani tashkil etgan.

Taqqoslash uchun: 2018-yilning birinchi yarmida so‘yish uchun tirik vazndagi chorva hamda parranda yetishtirish hajmi 1 103 469 tonnani, so‘yilgandan keyingi vazni 640 012 tonnani tashkil etdi.

2018-yil uchun uy xo‘jaliklari budjetini o‘rganishning dastlabki ma’lumotlariga ko‘ra, respublikada go‘sht va go‘sht mahsulotlarining o‘rtacha yillik iste’moli 1 423 704 tonnani tashkil etgan bo‘lsa, aholi jon boshiga bu ko‘rsatkich yiliga 43,2 kg.ni tashkil etdi. Bunday o‘rtacha oylik iste’mol bilan birinchi yarim yillikda go‘shtga bo‘lgan ehtiyoj taxminan 711 852 tonnani             (= 1423704/2) tashkil etadi. 2019-yilning dastlabki olti oyida aholining o‘sish sur’ati bilan bu ko‘rsatkich biroz yuqori bo‘ladi.

 

Turli mamlakatlarda go‘sht iste’moli*

( 2017-yil uchun, aholi jon boshiga)

Mamlakat nomi

Go‘sht iste’moli, kg.

Rossiya

73

Avstraliya

121

Avstriya

98

Germaniya

88

Italiya

87

Gollandiya

73

Polsha

70

Fransiya

89

AQSh

118

Yaponiya

49


*) Economic Development Research Journal ma’lumotlariga asosan http://edrj.ru/article/03-06-2018

Bundan tashqari talab tarkibi bo‘yicha muhim ta’sir ko‘rsatuvchi mahalliy qayta ishlash korxonalarining go‘shtiga bo‘lgan ehtiyojni ham inobatga olish kerak. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, 2018-yilda respublikada ishlab chiqarilgan, qayta ishlangan va konservalangan go‘shtning umumiy hajmi – 193 047,1 tonna, go‘sht va parranda go‘shti (kolbasa, dudlangan  mahsulotlar va boshqalar) tayyor mahsulotlari – 31 513,4 tonnani tashkil etgan.

Shuni alohida ta’kidlash kerakki, go‘sht narxining ko‘tarilishi bilan bog‘liq vaziyat “alohida” emas. Iste’mol narxlari indeksini hisoblash uchun ro‘yxatga olingan iste’mol narxlarini ma’lumotlariga ko‘ra, o‘tgan yilning yanvar–iyunida mol go‘shti (suyaksiz go‘shtidan tashqari) yarim yil davomida 17,6 % (jumladan, iyun oyida 6,0 %), suyaksiz mol go‘shti  10,4% (iyun oyida  3,6 %), qo‘y go‘shti 16,6 % (iyun oyida 6,4 %)ga qimmatlashgan. Shuningdek, ko‘rib chiqilayotgan davrda parranda go‘shti (son qismlardan tashqari) 10,1 %, (jumladan, iyun oyida 2,5 %), tovuq boldiri, son qismlari 5,0 % (iyun oyida 1,0 %) va tuxum narxlari 19,1 %ga (iyun oyida 2,6%) arzonlashgan.

Xulosa o‘rnida, barcha foydalanuvchilar uchun O‘zbekiston Respublikasi bo‘yicha tovar va xizmatlarning narxlari o‘zgarishi darajasi haqidagi yanada batafsil ma’lumotlar bilan Davlat statistika qo‘mitasining rasmiy veb-sahifasida https://stat.uz yoki (71) 230-80-36, (71) 230-81-74 telefon raqamlariga murojaat qilgan holda ma’lumot olishingiz mumkin.

 

O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi 

Axborot xizmati

2019-yil 18-iyul kuni O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasida “Iqtisodiy–statistik tahlilda indekslar usulining qo‘llanishi” mavzusida seminar tashkil etildi. Unda qo‘mita markaziy apparati xodimlari ishtirok etdi.

Seminarda Kadrlarni qayta tayyorlash va statistik  tadqiqotlar markazi Makroiqtisodiy statistika va milliy hisoblar kafedrasi dotsenti, iqtisod fanlari nomzodi Q.Jumayev mavzu yuzasidan fikr bildirdi. Ishtirokchilarga yurtimizdagi  ijtimoiy-iqtisodiy holatni aks ettiruvchi muhim ko‘rsatkichlarning rivojlanish darajasini baholashda statistik indekslardan foydalanish borasida batafsil tushuncha berildi.

Shuningdek, tadbirda indekslarning tasniflanishi va har bir indeksning o‘ziga xos xususiyatlari, amaliyotda qo‘llanilishi borasida fikr-mulohazalar bildirildi. Statistika amaliyotida statistik indekslarni qo‘llash borasidagi mavjud muammo va kamchiliklarni ishtirokchilar keng muhokama qildi.

Axborot xizmati

Tugmani bosing Tinglash